Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976

Đại Cách mạng Văn hóa Giai cấp Vô sản gọi tắt là Đại Cách mạng Văn hóa  là một phong trào chính trị xã hội tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa diễn ra trong 10 năm từ tháng 5 năm 1966 tới tháng 10 năm 1976, gây tác động rộng lớn và sâu sắc lên mọi mặt của cuộc sống chính trị, văn hóa, xã hội ở Hoa lục nên cũng được gọi là "10 năm hỗn loạn", "10 năm thảm họa". Trong chiến dịch Bốn dọn dẹp và tiêu diệt Bốn cái cũ, nhiều danh thắng và giá trị văn hóa truyền thống của Trung Hoa bị lực lượng này phá hủy. Ngoài ra, cuộc cách mạng này đã làm thay đổi quan niệm xã hội, chính trị và đạo đức của quốc gia này một cách sâu sắc và toàn diện.

Dù Mao Trạch Đông tự tuyên bố chính thức là Văn cách kết thúc năm 1969, nhưng ngày nay người ta vẫn cho rằng cuộc cách mạng này còn bao gồm cả giai đoạn từ 1969 đến 1976. Lâm Bưu đã bỏ trốn và chết trong một vụ tai nạn máy bay vào năm 1972, ông bị cáo buộc là có âm mưu lật đổ Mao. Sau cái chết của Mao và sự kiện bắt giữ các thành viên của nhóm Tứ nhân bang là (Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn và Diêu Văn Nguyên) vào năm 1976, Đặng Tiểu Bình dần dần dỡ bỏ các chính sách của Cách mạng Văn hóa. Năm 1981, Đảng Cộng sản Trung Quốc tuyên bố rằng Cách mạng Văn hóa là một "thất bại nặng nề nhất và tổn thất nặng nề nhất mà Đảng, nhà nước và nhân dân phải gánh chịu kể từ khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân". Tổng cộng 1,5 đến 1,8 triệu người Trung Quốc bị giết chết hay tự sát trong giai đoạn này, khoảng 20 triệu người bị đưa về nông thôn lao động cưỡng bức trong nhiều năm. Khoảng 200 triệu người bị thiếu ăn thường xuyên.

 Các ước tính về số người chết trong Cách mạng Văn hóa, bao gồm cả dân thường và Hồng vệ binh, rất khác nhau, từ hàng trăm nghìn đến 20 triệu người. Tuy nhiên, con số chính xác của những người bị bức hại hoặc chết trong Cách mạng Văn hóa có thể không bao giờ được biết, vì nhiều trường hợp tử vong không được báo cáo hoặc bị cảnh sát hoặc chính quyền địa phương che đậy tích cực. Tình trạng hồ sơ nhân khẩu học của Trung Quốc cũng rất đáng trách vào thời điểm đó, và CHND Trung Hoa đã do dự trong việc cho phép nghiên cứu chính thức về thời kỳ này. Ngoài ra, sự cố vỡ đập Bản Kiều, xảy ra ở vùng Trú Mã Điếmthuộc tỉnh Hà Nam vào tháng 8 năm 1975, dẫn đến số người chết từ 85.600 đến 240.000 người.

Ước tính bao gồm những ước tính được đưa ra bởi những điều sau đây:

Theo một cuốn sách được xuất bản bởi Báo Nhân dân Nhật báo năm 2011, cũng như một số tài liệu khác, Ye Jianying, Phó Chủ tịch thứ nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc và là một trong mười nguyên soái của Trung Quốc, tuyên bố rằng "20 triệu người chết, 100 triệu người bị bức hại và 80 tỷ RMB đã bị lãng phí trong Cách mạng Văn hóa" trong một hội nghị làm việc của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc vào ngày 13 tháng 12 năm 1978. 

• Rudolph J. Rummel (Đại học Hawaii): 7.731.000 người chết trong Cách mạng Văn hóa, hay 96 người trên mỗi 10.000 dân số.

• Jung Chang và Jon Halliday: ít nhất 3 triệu người đã chết vì bạo lực của Cách mạng Văn hóa.

• Chen Yung-fa (Đại học Quốc gia Đài Loan): ít nhất 1,72 triệu người chết trong Cách mạng Văn hóa.

• Andrew G. Walder (Đại học Stanford) và Yang Su (Đại học California, Irvine): khoảng 36 triệu người đã bị bức hại chỉ riêng ở vùng nông thôn Trung Quốc; 0,75-1,5 triệu người chết, và khoảng tương đương số người bị tàn tật suốt đời

• Daniel Chirot (Đại học Washington): ít nhất 1 triệu người chết, nhưng một số ước tính lên tới 20 triệu

•     Maurice Meisner (Đại học Wisconsin – Madison): ước tính khoảng 400.000 ca tử vong là con số tối thiểu được chấp nhận rộng rãi

 

  

Cuộc cách mạng này được Mao Trạch Đông khởi xướng và lãnh đạo từ ngày 16 tháng 5 năm 1966, với mục tiêu chính thức là "đấu tranh với giai cấp tư sản trong lĩnh vực tư tưởng và sử dụng những tư tưởng và lề thói mới của giai cấp vô sản để thay đổi diện mạo tinh thần của toàn bộ xã hội". Mao tuyên bố rằng "các phần tử tư sản đã xâm nhập vào chính phủ và xã hội", chúng đang có âm mưu "khôi phục chủ nghĩa tư bản".

 

 

Mao Trạch Đông bơi sông Dương Tử tại Vũ Hán để xua tan mọi tin đồn về sức khỏe (hoặc cái chết) của ông. Sự kiện này được coi là một trong những sự kiện báo hiệu sự khởi đầu của Cách mạng Văn hóa.

 

 

 

Tuy nhiên, mục đích chính của cách mạng này được một số người cho là một cách để Mao Trạch Đông lấy lại quyền kiểm soát Đảng Cộng sản Trung Quốc sau cuộc Đại nhảy vọt 1958-1962 bị thất bại dẫn đến sự tổn thất quyền lực đáng kể của Mao Trạch Đông so với đối thủ chính trị là Lưu Thiếu Kỳ và cũng để loại bỏ những người bất đồng ý kiến như Đặng Tiểu Bình, Bành Đức Hoài,... 

 

 

 

 

Vào ngày Quốc khánh năm 1966, Mao Trạch Đông và Lâm Biêu đã gặp gỡ Hồng vệ binh trên cổng Thiên An Môn.

 

 

 

 

 

Vào ngày 18 tháng 10 năm 1966, Mao Trạch Đông vẫy chào Hồng vệ binh tại Quảng trường Thiên An Môn.

 

 

 

 

Quảng trường Thiên An Môn ngày 15 tháng 9 năm 1966, dịp Mao Chủ tịch tổ chức lần thứ ba trong số tám cuộc tập hợp quần chúng với Hồng vệ binh năm 1966.  

 

 

 

 

 Lâm Bưu, người đứng đầu Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA), đã được công nhận trong hiến pháp là người kế vị của Mao sau khi Mao qua đời; Lâm Bưu biên soạn cuốn sách Hồng bảo thư.

 

 

 

 

Hồng bảo thư (ấn bản tiếng Anh) tuyển tập những câu nói của Mao, cuốn sách này trở thành một văn bản mang tính thiêng liêng, gần giống như một cuốn kinh thánh phục vụ cho sự sùng bái cá nhân Mao Trạch Đông.

 

 

 

 

Hồng vệ binh cầm nhật ký của Chủ tịch Mao tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1967.

 

 

Hồng vệ binh Trung Quốc trong cuộc cách mạng văn hóa ở Trung Quốc năm 1966.

 

 

Hồng vệ binh hay là Vệ binh đỏ là danh xưng dùng để chỉ các thanh thiếu niên Trung Quốc được giáo dục tôn sùng chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Mao Trạch Đông. Trong Cách mạng văn hóa ở Trung Quốc thập niên 1960, lực lượng này được coi là xung kích trong việc đấu tranh, phá bỏ những tập tục hủ lậu trong xã hội, nhưng dần dần lực lượng này đã trở nên quá khích, họ sử dụng bạo lực tra tấn, phá hoại và cướp đoạt tài sản, nhà cửa, bức tử, giết hại những cán bộ, đảng viên, tướng lĩnh và người dân bị họ cho là thiếu tin tưởng hoặc bất đồng chính kiến với Mao Trạch Đông và Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nạn nhân của các Hồng vệ binh bao gồm cả các lãnh đạo cao cấp trong Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. 

 

 

"Mangoes, The Precious Gift" "Qủa xoài của Mao chủ tịch" là một món quà vô giá khi Mao chủ tịch tặng cho Đội Tuyên truyền Mao Trạch Đông của ông tại Đại học Thanh Hoa vào ngày 5 tháng 8, sau khi ông được được ngoại trưởng Pakistan, Syed Sharifuddin Pirzada, tặng khoảng 40 quả xoài trong một cử chỉ ngoại giao.

 

 

 

 

Hồng vệ binh tại trường trung học số 23 vẫy cuốn Sách đỏ nhỏ trong các trích dẫn của Mao Chủ tịch trong một cuộc mít tinh cách mạng trong lớp học. 

 

 

 

 

Các thành viên trẻ của Hồng vệ binh, sinh viên trung học và đại học, tuần tra vào cuối năm 1966 trên đường phố Bắc Kinh để truyền bá tư tưởng của Mao trong cuộc Đại cách mạng Văn hóa Vô sản.

 

 

 

Mao Trạch Đông và Lâm Bưu xung quanh Hồng vệ binh tập hợp ở Bắc Kinh. 

 

 

 

 

Nhiều quan chức cấp cao, đáng chú ý nhất là Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình, đã bị thanh trừng hoặc bị lưu đày.

 

Một cuộc biểu tình rầm rộ chỉ trích Lưu Thiếu Kỳ năm 1967.

 

 

 

Cách mạng Văn hóa. Công nhân Trung Quốc hát những bài hát cách mạng bên ngoài nhà của Mao.

 

 

 

 

Sinh viên Đại học Sư phạm Bắc Kinh viết áp phích chữ lớn tố cáo Lưu Thiếu Kỳ.

 

 

 

 

Các nhân vật lớn được đăng trong khuôn viên trường Đại học Bắc Kinh

Phá trừ cựu tư tưởng, cựu văn hóa, cựu phong tục, cựu tập quán là khẩu hiệu hành động của trào lưu Cách mạng văn hóa. Bốn điều cần tiêu diệt này là tất cả "tư duy cũ", tất cả "văn hóa cũ", tất cả "thói quen", tất cả "phong tục cũ" tại Trung Quốc. Năm 1966, vào lúc bắt đầu của cuộc Cách mạng Văn hóa, Mao Trạch Đông và Lâm Bưu đã phát động một chiến dịch chống lại bốn cái cũ cùng lúc với Bốn dọn dẹp, với mục đích để thoát khỏi những khuôn mẫu Trung Quốc cũ và tạo ra một nề nếp mới. Chiến dịch này được phát triển và thực hiện bởi Hồng vệ binh. Những điều khoản này không được quy định cụ thể và các Hồng vệ binh đã có thể hành động tương đối tự do cũng như diễn giải quy định theo ý họ.

Ngày 1/6/1966, trên Nhân dân Nhật báo có bài xã luận với tựa đề “Bài trừ mọi tư tưởng cũ, văn hóa cũ, phong tục cũ, tập quán cũ đầu độc nhân dân do giai cấp bóc lột dựng nên” mở đầu Chiến dịch tiêu hủy Bốn cái cũ. Trong chiến dịch này tất cả những gì liên quan đến các loại tôn giáo đều bị Hồng vệ binh ngược đãi thẳng tay. Nhiều công trình tôn giáo như chùa chiền, nhà thờ, tu viện Hồi giáo, và các nghĩa trang đều bị đóng cửa, đôi khi còn bị cướp phá hoặc bị đập bỏ. Nhiều cổ vật, sách cổ, tranh ảnh, thư pháp... bị phá hủy, đốt bỏ. Điều khủng khiếp nhất của chiến dịch là việc sử dụng bừa bãi hình thức tra tấn, giết chóc dẫn đến các vụ tự tử do nạn nhân không chịu được tra tấn và nhục nhã. Trong tháng 8 và tháng 9, chỉ riêng ở Bắc Kinh đã có 1772 người bị sát hại. Tại Thượng Hải, trong tháng 12 có 704 vụ tự tử và 534 ca tử vong liên quan đến Cách mạng Văn hóa. Trong thời gian này ở Vũ Hán cũng chứng kiến 62 vụ tự sát và 32 vụ giết người.

Tượng Phật bị Hồng vệ binh đập phá trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976.

Khuôn mặt của chư Phật đã bị phá hủy trong Cách mạng Văn hóa.

 

 

 

 

Nghĩa trang của Khổng Tử bị Hồng vệ binh tấn công vào tháng 11 năm 1966.

 

Hài cốt của Hoàng đế Vạn Lịch nhà Minh bị Hồng vệ binh kéo hài cốt của Hoàng đế và Hoàng hậu đến trước lăng mộ, nơi họ được "tố cáo" và đốt cháy. 

 

 

Tượng Phật bị Hồng vệ binh đập phá trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976.

 

 

  Nhiều thanh niên trí thức thành thị đã bị gửi đến các vùng nông thôn trong cái gọi là phong trào Tiến về Nông thôn. 

 

 

 

 

Thiếu tướng người Tây Tạng Sampho Tsewang Rigzin và vợ trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976.

 

 

 

Hàng triệu người bị buộc tội là "phần tử cánh hữu", họ bị bức hại hoặc chịu sự sỉ nhục công khai, bị cầm tù, bị tra tấn, phải chịu lao động khổ sai, bị tịch thu tài sản và thậm chí bị xử tử hoặc bị ép phải tự tử.

 

Tỉnh trưởng Hắc Long Giang bị buộc tội sau khi bị cáo buộc để tóc dài giống Chủ tịch Mao.

 

 

 

Ban Thiền Lạt Ma Tây Tạng trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976.

Hồng vệ binh làm nhục một cánh hữu bị buộc tội trong Cách mạng văn hóa.

Ouyang Xiang bị Hồng vệ binh đánh đập vào năm 1968. Sau đó anh ta bị sát hại.

Cô Lâm Chiêu là một nạn nhân nổi bật trong Cách mạng Văn hóa. Cô bị xử tử hình với tội danh ..phê phán Đảng Cộng sản vĩ đại của chúng ta và Chủ tịch Mao Trạch Đông vĩ đại...

Trong hai năm, đến tận tháng 7 năm 1968 (ở vài nơi, thời gian có thể lâu hơn), các nhóm hoạt động của Hội sinh viên như lực lượng Hồng vệ binh đã mở rộng lĩnh vực quyền lực của mình, và gia tăng các nỗ lực tái thiết Xã hội chủ nghĩa. Họ bắt đầu bằng cách phát tờ rơi giải thích cho hành động phát triển và củng cố Chủ nghĩa xã hội của họ và đưa tên các nhân vật bị khép tội "phản cách mạng" lên trên bảng tin của trường. Họ tập hợp lại thành từng nhóm lớn, tổ chức các buổi tranh luận lớn, và viết các vở kịch mang tính "giáo dục". Họ tổ chức các cuộc họp công cộng để chỉ trích những lời bào chữa của các bị cáo "phản cách mạng". 

 

Bí thư tỉnh ủy Wang Yilun, bị Hồng vệ binh từ Đại học Công nghiệp chỉ trích và buộc phải mang biểu tượng với cáo buộc phần tử xét lại phản cách mạng, Cáp Nhĩ Tân, Trung Quốc, ngày 23 tháng 8 năm 1966.

 

Một người bị cáo buộc "phản cách mạng" trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976.

 

 

Những thành phần bị cáo buộc "phản cách mạng" trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản ở Trung Quốc năm 1966-1976

Học sinh tham dự một bài học về Cách mạng Văn hóa gần bức chân dung Chủ tịch Mao Trạch Đông ở Thượng Hải ngày 24 tháng 5 năm 1971

 

 

Một tấm áp phích được trưng bày vào cuối năm 1966 trên đường phố Bắc Kinh có nội dung về cách đối phó với cái gọi là kẻ thù của nhân dân trong cuộc Đại Cách mạng Văn hóa Vô sản.

 

 

 

Mặt trước và mặt sau của tấm vé 1 Nhân dân tệ của Trung Quốc, được in hình ảnh tuyên truyền tiêu biểu cho cuộc Cách mạng Văn hóa 1959 một nhóm thanh niên Trung Quốc đang rời thành phố đi làm đồng, ngày 8 tháng 12 năm 1962.

 

Áp phích tuyên truyền Cách mạng Văn hóa. Nó mô tả Mao Trạch Đông, phía trên một nhóm binh sĩ thuộc Quân đội Giải phóng Nhân dân. Chú thích viết, "Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là trường học vĩ đại của Tư tưởng Mao Trạch Đông."

 

 

Sau cái chết của Mao và sự kiện bắt giữ các thành viên của nhóm Tứ nhân bang là (Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn và Diêu Văn Nguyên) vào năm 1976

 

 

 

 Tứ nhân bang  hay còn được gọi là "bè lũ bốn tên" theo các phương tiện truyền thông của Việt Nam, là cụm từ để chỉ một nhóm lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc bị nhà cầm quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cho là cấu kết với nhau lộng quyền và để sát hại những Đảng viên không theo phe cánh từ Đại hội X của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nhưng sau đó bị bắt và xét xử năm 1976, sau khi Mao Trạch Đông mất.

  "Bè lũ bốn tên" là những thành viên hoạt động tích cực nhất Cách mạng Văn hóa ở Trung Quốc. Nhóm Tứ Nhân Bang gồm (từ trái sang): Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên và , Giang Thanh (vợ thứ 4 của Mao Trạch Đông).

 

 

 

Năm 1978, Đặng Tiểu Bình trở thành nhà lãnh đạo tối cao mới của Trung Quốc và bắt đầu chương trình "Chuyển loạn thành chính" nhằm dần dần phá bỏ các chính sách Maoist gắn liền với Cách mạng Văn hóa, và đưa đất nước trở lại trật tự.

 

  

 

Vẫn là một poster với những khẩu hiệu cách mạng ở An Huy.

 

Nghĩa trang Cách mạng Văn hóa ở Trùng Khánh, Trung Quốc. Ít nhất 1.700 người đã thiệt mạng trong cuộc đụng độ của phe bạo lực, với 400-500 người trong số họ được chôn cất tại nghĩa trang này.

Trích dẫn của Mao Trạch Đông trên một bức tường đường phố của huyện Vũ Tuyên, một trong những trung tâm của thảm sát và ăn thịt người ở Quảng Tây trong Cách mạng Văn hóa.